Kreatyna jest często kojarzona ze sportem i budowaniem masy mięśniowej. Jednak jej funkcje w organizmie wykraczają daleko poza to. Mózg i inne tkanki również wykorzystują układ kreatyna-fosfokreatyna do szybkiego dostarczania energii.
To sprawia, że kreatyna coraz bardziej zyskuje na znaczeniu w badaniach nad zdrowym starzeniem się. Jak utrzymać sprawność fizyczną w podeszłym wieku? Jaką rolę odgrywa kreatyna w funkcjach poznawczych? I jaką różnicę może przynieść jej formuła podczas wchłaniania przez komórki?
Aby zrozumieć te zagadnienia, warto najpierw przyjrzeć się metabolizmowi energetycznemu komórek.
Kreatyna: podstawowy element naszego zaopatrzenia w energię
Nasze ciała wytwarzają kreatynę z aminokwasów. Pozyskujemy ją również z pożywienia, szczególnie z mięsa i ryb. Około 95% kreatyny w organizmie znajduje się w mięśniach.¹
Tam kreatyna jest częścią systemu, który może szybko reagować na zwiększone zapotrzebowanie na energię. Łatwo dostępnym nośnikiem energii w naszych komórkach jest adenozynotrifosforan, w skrócie ATP. Kiedy ATP jest wykorzystywany do wytwarzania energii, powstaje między innymi adenozynodifosforan, w skrócie ADP.
Fosfokreatyna może przenieść grupę fosforanową do ADP, pomagając w ten sposób szybko przywrócić ATP. Układ kreatyna-fosfokreatyna służy zatem jako krótkotrwały bufor energetyczny.¹
Funkcja ta jest szczególnie istotna w przypadku szybko zmieniających się potrzeb energetycznych. Dotyczy to nie tylko naszych mięśni, ale także mózgu.
Z jelit do komórek: Jak kreatyna dociera do celu
Po spożyciu kreatyna przechodzi przez kilka etapów. Jest uwalniana w przewodzie pokarmowym, wchłaniana w jelitach i transportowana krwiobiegiem do różnych tkanek. Następnie musi dotrzeć do odpowiednich komórek.
Wchłanianie z jelita i wchłanianie do komórki to dwa różne procesy. Monohydrat kreatyny został już bardzo dobrze przebadany i wyjątkowo dobrze wchłania się doustnie.1
Dlatego badania nad nowymi formulacjami skupiają się między innymi na zagadnieniu, czy można wpłynąć na dalszą dystrybucję i wchłanianie komórkowe.
Jedno z podejść opiera się na systemach nośnikowych opartych na fosfolipidach, takich jak te stosowane w formulacjach liposomalnych.
Kreatyna liposomalna: Co kryje się za jej formułą
Fosfolipidy są naturalnymi składnikami naszych błon komórkowych. Ich cząsteczki posiadają część przyciągającą i odpychającą wodę. Dzięki temu mogą organizować się w specyficzne struktury w środowisku wodnym.
Należą do nich liposomy: maleńkie pęcherzyki, których otoczka składa się z dwuwarstwy fosfolipidowej. Mogą one zawierać substancje i są badane jako systemy nośnikowe, wpływające na ich wychwyt, dystrybucję i uwalnianie.
Liposomalne preparaty kreatyny łączą kreatynę z fosfolipidami. Jednym z przykładów jest markowy surowiec PureWay® Creatine, który łączy monohydrat kreatyny z fosfolipidami z lecytyny słonecznikowej.²
Najważniejszym pytaniem jest, jaki wpływ ta kombinacja może mieć na wchłanianie kreatyny przez komórki.
Co wykazały badania laboratoryjne dotyczące wychwytu komórkowego
Nieopublikowane badanie laboratoryjne z 2025 roku, opublikowane przez LEHVOSS w profilu produktu, porównało wychwyt komórkowy kreatyny PureWay® z konwencjonalnym monohydratem kreatyny. Pomiary wykonano po jednej, trzech, sześciu i dwunastu godzinach.²
W badanym modelu komórkowym formuła oparta na fosfolipidach skutkowała prawie dwukrotnie większym wychwytem kreatyny.²
Ponadto zespół badawczy zbadał żywotność komórek w warunkach stresu oksydacyjnego wywołanego w laboratorium nadtlenkiem wodoru. Komórki poddane działaniu kreatyny PureWay® wykazały wyższą żywotność niż komórki z grupy kontrolnej poddane działaniu konwencjonalnej kreatyny.²
Niniejsze badanie stawia konkretne pytanie dotyczące formulacji kreatyny w kontekście badań nad nią. Ponadto, badania kliniczne badają potencjalny wpływ przyjmowania kreatyny na sprawność fizyczną i umysłową.
Kreatyna & Długowieczność: Dlaczego siła mięśni jest ważniejsza niż ich budowanie
Kiedy mówimy o długowieczności, pojawia się zasadnicze pytanie: jaki pożytek z dodatkowych lat życia, jeśli brakuje nam siły, by je aktywnie kształtować?
Wchodzenie po schodach, wędrówki piesze, czy po prostu samodzielne radzenie sobie z codziennymi czynnościami: wszystko to zależy od naszej sprawności fizycznej. Jednak masa mięśniowa i siła zmieniają się z wiekiem.
Dlatego też prowadzone są intensywne badania mające na celu ustalenie, jaką rolę kreatyna może odegrać w treningu siłowym.
Metaanaliza z 2026 roku objęła jedenaście randomizowanych badań kontrolowanych z udziałem osób dorosłych w wieku 60 lat i starszych. Połączenie kreatyny i treningu oporowego prowadziło średnio do statystycznie istotnego dodatkowego wzrostu siły mięśniowej w porównaniu z samym treningiem oporowym.³
W kontekście długowieczności skupiamy się na umiejętności, która przydaje się w życiu codziennym: zachowaniu własnych sił tak długo, jak to możliwe.
Mózg: wysokie zapotrzebowanie na energię w małej przestrzeni
Oprócz sprawności fizycznej, w kontekście zdrowego starzenia się istotną rolę odgrywają również funkcje umysłowe.
Nasz mózg stanowi zaledwie około 2% masy naszego ciała, mimo to odpowiada za około jedną piątą naszego zapotrzebowania energetycznego w stanie spoczynku.⁵ Aby móc wykonywać swoje różnorodne zadania, komórki nerwowe potrzebują ciągłego dopływu energii.
Również w tym przypadku układ kreatyna-fosfokreatyna uczestniczy w szybkim uzupełnianiu ATP. Prowadzi to do pytania badawczego, czy dodatkowe spożycie kreatyny może wpływać na niektóre funkcje poznawcze.
Przegląd systematyczny i metaanaliza z 2024 roku objęły 16 badań z udziałem łącznie 492 uczestników. Naukowcy zaobserwowali pozytywny wpływ na poszczególne parametry pamięci, uwagi i szybkości przetwarzania.⁴
Przeanalizowane wyniki odnoszą się do konkretnych testów poznawczych. Nie dowodzą one, że kreatyna generalnie spowalnia procesy starzenia się mózgu.
Patrząc na kreatynę z szerszej perspektywy
Kreatyna łączy w sobie kilka obszarów badawczych istotnych dla zdrowego starzenia się: metabolizm energetyczny komórek, siłę mięśni i niektóre funkcje umysłowe.
Badania nad połączeniem kreatyny z treningiem siłowym pokazują, dlaczego budzi ona zainteresowanie naukowców spoza tradycyjnego sektora fitness. Jednocześnie badania nad funkcjami poznawczymi poszerzają naszą wiedzę na temat jej roli w mózgu.
Formuły liposomowe poszerzają tę perspektywę, odpowiadając na pytanie, w jaki sposób kreatyna dociera do komórek docelowych. Badania nad wychwytem komórkowym opisują inny aspekt niż badania kliniczne dotyczące siły mięśni czy pamięci.
W kontekście długowieczności, nacisk kładziony jest przede wszystkim na zdolności umożliwiające aktywne życie. Kreatyna jest badana w tym kontekście jako składnik zaopatrzenia w energię i potencjalne uzupełnienie takich działań jak trening siłowy.
Źródła
¹ Kreider RB, Jäger R, Purpura M. Biodostępność, skuteczność, bezpieczeństwo i status regulacyjny kreatyny i związków pokrewnych: krytyczny przegląd. Nutrients. 2022;14(5):1035. https://doi.org/10.3390/nu14051035
² LEHVOSS Nutrition. Arkusz profilu produktu PureWay® Creatine. Luty 2026. Przedstawienie niepublikowanego badania in vitro (Perez i in., 2025). Profil produktu w formacie PDF
³ Yao L i in. Wpływ treningu oporowego w połączeniu z suplementacją kreatyną na siłę mięśni, sprawność fizyczną i masę mięśniową u osób starszych. Frontiers in Nutrition. 2026. https://doi.org/10.3389/fnut.2026.1919884
⁴ Wpływ suplementacji kreatyną na funkcje poznawcze u dorosłych: przegląd systematyczny i metaanaliza. Frontiers in Nutrition. 2024. https://doi.org/10.3389/fnut.2024.1424972
⁵ Raichle ME, Gusnard DA. Ocena bilansu energetycznego mózgu. Proceedings of the National Academy of Sciences. 2002;99(16):10237–10239.